ŞAH İSMAİL SAFEVİ KIZILBAŞ DEVLETİ
Safevi Kızılbaş Devleti, tarikattan devlete doğru bir süreç izlemiştir. Şah İsmail’in büyük dedesi Şeyh Safiyüddin Safi tarafından 1301’de Erdebil’de kurulan Safevi tarikatı İlk dönemlerinde daha çok Azerbaycan, İran, Anadolu, Suriye ve Irak bölgesinde hem elitler hem de halk kitleleri üzerinde oldukça etkili olmuştur. Safevi tarikatı başlangıcından Şeyh Cüneyd’in tarikat postuna oturduğu 1447’ye kadar İslam dünyasının hemen her köşesinde rastlanan Hz. Ali sevgisine dayanan standart Sufi bir tarikat yapısında faaliyetlerini sürdürmüştür.
Kaynakların belirttiğine göre; Safevi tarikatının Şeyh Cüneyd ile birlikte “Safevi Sufi Tarikatı”ndan Safevi Hareketi”ne dönüştürüldüğü kaydedilir. Safevi Devleti’ne giden yol Şeyh Cüneyd’in Karakoyunlu Cihanşah tarafından sürgün edilmesiyle başlar. Bir bakıma, Cüneyd’in Şeyhliği, yarım yüz yıl sonra Şah İsmail liderliğinde “Safevi Kızılbaş Devleti”ni yaratacak olan Kızılbaş devriminin başlangıç noktasına işaret eder.
Altı buçuk yıl öldürülme korkusuyla Gilan’da dağlarında saklanan Şah İsmail, dedesi Şeyh Cüneyd ve babası Şeyh Haydar’ın Anadolulu halifeleri Kızılbaş Sufiler tarafından korunmuş, eğitilmiştir. On iki yaşını doldurduğunda 1499’da Gilan’dan yedi Kızılbaş Sufi eşliğinde ayrılan Şah İsmail 1500 yılında Erzincan Sarıkaya Yaylası’nda toplanan Türkmen-Kızılbaş aşiretlerle yapılan büyük kurultayda “sen bizim şahımız ol” diyen 7000 savaşçıyla yola çıkmış, on dört yaşında Akkoyunlu Devleti’ni yıkarak Tebriz’de “taç” giyip, Safevi Kızılbaş Devleti’ni (1501) ilan etmiştir.
Bu çalışma, sekiz bölümden oluşmaktadır. Kitap da, Safevi Tarikatı ve devamı olan Safevi Devleti’nin ortaya çıkışı, dayandığı kökler, geçirdiği evreler ele alınmış, Safevi Tarikatı ve Devleti’nin çağdaşı olan aynı coğrafyada bulunan devletlerle olan dini-siyasi münasebetleri orijinal kaynaklardan aktarılmıştır. Bu çalışma, Şah İsmail’in ölümünden (1524) sonra oğlu Şah Tahmasp’ın on yıllık hükümdarlığı (1524-1533) sürecini de içine alarak son bulmuştur.
Cengiz YILDIRIM / Şubat 2020 Ankara
İTALİK YAYINLARI, OCAK 2026, 13,5X21, SAYFA SAYISI 360, 3. BASIM
ŞAH İSMAİL ; SAFEVİ KIZILBAŞ DEVLETİ
Kaya Gökçe: Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacıbektaş Veli Araştırma Merkezi Üyesi
Sevgili Hocam Cengiz YILDIRM
“ŞAH İSMAİL SAFEVİ KIZILBAŞ DEVLETİ” adlı kitabınızı dikkatlice okumaya çalıştım, ŞAH İSMAİL ile ilgili olarak değişik yazarlara ait bir hayli kitap okudum... Burada isimlerini tek tek zikretmek istemiyorum Cengiz Yıldırım hocam...
Belleğimizi yenilemek açısından sizin kitabınızı okumak benim için ayrı bir zevkti..
Burada dikkatimi çeken en önemli nokta Osmanlı tarih yazıcılarının ”Saray tarihçilerinin ” bir kez daha ne kadar tarafgir, tek taraflı bir anlayışın esiri olduklarını anladım. Eserinizi okuyunca...
ŞAH İSMAİL ile ilgili o kadar çok bilgi kirliliği var ki ,bunu kelimeler ile izah etmek mümkün değil...Toplumumuz bu büyük Türk hakanını gerçek manada tanımamaktadır..
İnşallah bundan sonra kıymetli eserinizle toplumumuzun doğru bilgiye ulaşması noktasında hayırlı bir dönüşüme vesile olursunuz ortaya koyduğunuz eserinizle... Hizmet hak içindir, hak hizmetlerinizi kabul, muratlarınızı hâsıl eylesin kıymetli hocam... Hüsnü aşk ile...
